WZMACNIAMY ODPORNOŚĆ PSYCHICZNĄ DZIECI I MŁODZIEŻY

Emocje • relacje • poczucie własnej wartości • sprawczość • rozwój

Dziecko nie musi być wolne od trudności, aby dobrze sobie radzić. Potrzebuje zasobów, relacji 
i bezpiecznej przestrzeni, w której może uczyć się rozumieć siebie.

Terapia psychologiczna w Specjalistycznej Poradni Psychologiczno-Pedagogicznej „TOP” jest formą indywidualnego wsparcia dzieci i młodzieży doświadczających trudności emocjonalnych, społecznych lub adaptacyjnych. Praca terapeutyczna koncentruje się nie tylko na problemie, ale również na zasobach dziecka, jego mocnych stronach, poczuciu sprawczości i zdolności do radzenia sobie z wyzwaniami.

GŁÓWNY CEL: ODPORNOŚĆ PSYCHICZNA

W SPPP „TOP” wzmacnianie odporności psychicznej jest wskazywane jako jeden z celów pracy terapeutycznej i diagnostycznej. Rozumiemy ją jako rozwijanie takich zasobów, które pomagają dziecku lub młodemu człowiekowi rozpoznawać emocje, korzystać z mocnych stron, budować relacje, odzyskiwać równowagę po trudnych doświadczeniach oraz podejmować kolejne wyzwania z większym poczuciem wpływu.

KIEDY WARTO ROZWAŻYĆ TERAPIĘ PSYCHOLOGICZNĄ?

• gdy dziecko doświadcza nasilonego lęku, napięcia, smutku, złości lub trudności w regulowaniu emocji;

• gdy ma obniżone poczucie własnej wartości, łatwo się zniechęca albo silnie przeżywa niepowodzenia;

• gdy pojawiają się trudności w relacjach z rówieśnikami, dorosłymi lub w funkcjonowaniu społecznym;

• gdy zmiana, kryzys, przeciążenie lub trudna sytuacja życiowa przekraczają dotychczasowe sposoby radzenia sobie;

• gdy potrzebuje wsparcia w rozwijaniu samodzielności, sprawczości i umiejętności proszenia o pomoc;

• gdy rodzic potrzebuje lepiej zrozumieć emocje i zachowanie dziecka oraz znaleźć skuteczniejsze sposoby wspierania go.

NAD CZYM PRACUJEMY?

METODY I TECHNIKI PRACY

Nie ma jednej techniki dobrej dla każdego dziecka. Sposób pracy dobiera się do wieku, rodzaju trudności, możliwości rozwojowych, gotowości dziecka i ustalonych celów. W praktyce specjalistów SPPP „TOP” pojawiają się m.in. następujące podejścia i techniki:

Terapia Skoncentrowana na Rozwiązaniach (TSR) – koncentruje uwagę na zasobach, wyjątkach od problemu, celach i małych, możliwych do wykonania krokach prowadzących do pożądanej zmiany.

Kids’ Skills – „Dam radę!” – podejście skoncentrowane na uczeniu dziecka konkretnych umiejętności potrzebnych do poradzenia sobie z trudnością; wzmacnia współpracę, motywację i poczucie kompetencji.

Techniki arteterapeutyczne – rysunek, praca plastyczna, metafora i inne formy ekspresji mogą ułatwiać dziecku wyrażanie doświadczeń, emocji i potrzeb, szczególnie wtedy, gdy trudno opisać je słowami.

Techniki terapii w piaskownicy – wykorzystują symbol, figurki i tworzenie scen jako bezpieczny sposób ekspresji oraz porządkowania doświadczeń; są wymieniane w profilu jednego z psychologów Poradni.

Psychoedukacja – pomaga dziecku i rodzicom lepiej rozumieć mechanizmy emocji, stresu, zachowania 
i relacji oraz przekładać tę wiedzę na codzienne strategie.

Techniki regulacji emocji i napięcia – mogą obejmować pracę z oddechem, sygnałami z ciała, skalowaniem napięcia, zatrzymaniem i planowaniem reakcji - zawsze adekwatnie do wieku i potrzeb.

Techniki poznawczo-behawioralne (CBT) – pomagają dziecku zauważać związki między myślami, emocjami i zachowaniem. Mogą obejmować rozpoznawanie automatycznych myśli, poszukiwanie bardziej pomocnych sposobów interpretowania sytuacji, stopniowe mierzenie się z trudnościami oraz ćwiczenie nowych zachowań.

Trening umiejętności społecznych i interpersonalnych – rozwija umiejętność rozpoczynania 
i podtrzymywania kontaktu, komunikowania potrzeb, współpracy, rozwiązywania konfliktów, przyjmowania perspektywy innych osób oraz stawiania granic.

Trening rozwiązywania problemów – uczy zatrzymania się w trudnej sytuacji, określenia problemu, poszukiwania możliwych rozwiązań, przewidywania ich konsekwencji i wyboru najbardziej pomocnego działania. Wzmacnia samodzielność i poczucie sprawczości.

Techniki wzmacniania odporności psychicznej (resilience) – koncentrują się na rozpoznawaniu zasobów dziecka, rozwijaniu elastyczności, wytrwałości, poczucia wpływu, umiejętności korzystania ze wsparcia oraz powracania do równowagi po niepowodzeniach i trudnych doświadczeniach.

Techniki mindfulness i uważności – uczą kierowania uwagi na aktualne doświadczenie, sygnały płynące z ciała, myśli i emocje bez natychmiastowego reagowania na nie. W pracy z dziećmi mogą przyjmować krótką, dostosowaną do wieku formę ćwiczeń oddechowych, sensorycznych lub koncentracji uwagi.

Techniki relaksacyjne – np. ćwiczenia oddechowe, relaksacja mięśniowa, wizualizacja czy praca 
z napięciem w ciele. Mogą wspierać rozwijanie umiejętności samoregulacji i rozpoznawania pierwszych oznak przeciążenia.

Elementy terapii akceptacji i zaangażowania (ACT) – pomagają rozwijać elastyczność psychologiczną, uczyć się zauważania trudnych myśli i emocji bez konieczności natychmiastowego ich eliminowania oraz podejmować działania zgodne z ważnymi dla młodego człowieka wartościami.

Praca poprzez zabawę – szczególnie ważna w terapii młodszych dzieci. Zabawa, gry, figurki, opowiadania czy odgrywanie scen pozwalają dziecku komunikować doświadczenia w naturalny dla niego sposób oraz ćwiczyć nowe strategie zachowania.

Bajkoterapia i praca z metaforą – historie, opowiadania i metafory mogą pomagać dziecku rozpoznawać emocje, nazywać trudności, spojrzeć na problem z innej perspektywy oraz poszukiwać własnych sposobów poradzenia sobie z nim.

Techniki narracyjne – pozwalają oddzielić dziecko od problemu („to problem jest problemem, a nie dziecko”), odkrywać historie dotyczące jego kompetencji i sukcesów oraz budować bardziej wspierającą opowieść o sobie.

Praca z zasobami i mocnymi stronami – pomaga dziecku zauważać własne kompetencje, dotychczasowe sukcesy, osoby wspierające i skuteczne sposoby radzenia sobie. Jest szczególnie wartościowa przy budowaniu poczucia własnej wartości i odporności psychicznej.

Techniki samoregulacji – obejmują rozpoznawanie poziomu pobudzenia, sygnałów płynących z ciała, identyfikowanie czynników wyzwalających oraz tworzenie indywidualnego „zestawu strategii”, z którego dziecko może korzystać w sytuacji napięcia.

Dialog motywujący – szczególnie przydatny w pracy ze starszymi dziećmi i młodzieżą, gdy pojawia się ambiwalencja wobec zmiany. Pomaga młodej osobie samodzielnie odkrywać powody, dla których chce coś zmienić, zamiast narzucać jej gotowe rozwiązania.

Praca systemowa i konsultacje z rodzicami – trudności dziecka rozpatruje się również w kontekście jego relacji rodzinnych i środowiska. Współpraca z rodzicami może pomagać w lepszym rozumieniu potrzeb dziecka, wzmacnianiu korzystnych sposobów komunikacji i tworzeniu bardziej wspierającego otoczenia.

JAK WYGLĄDA PROCES?

1. Rozpoznanie potrzeb  Pierwsze spotkania służą poznaniu trudności, kontekstu rodzinnego i szkolnego oraz zasobów dziecka.

2. Ustalenie celu  Cel powinien być konkretny, zrozumiały i możliwy do obserwowania w codziennym funkcjonowaniu.

3. Indywidualna praca  Psycholog dobiera sposób rozmowy, ćwiczenia i techniki do wieku, potrzeb oraz gotowości dziecka.

4. Monitorowanie zmiany  Obserwowane są postępy, nowe umiejętności i obszary wymagające dalszego wsparcia; cele mogą być aktualizowane.

5. Współpraca z rodzicem  W zależności od potrzeb proces może obejmować konsultacje wychowawcze i psychoedukacyjne dla rodziców.

TERAPIA PSYCHOLOGICZNA A PSYCHOTERAPIA

SPPP „TOP” w aktualnej ofercie rozróżnia indywidualną terapię psychologiczną dla dzieci oraz psychoterapię indywidualną dla młodzieży. Poradnia prowadzi także oddziaływania psychoterapeutyczne, w tym psychoterapię indywidualną dzieci i młodzieży oraz terapię rodzinną. Konkretna forma pomocy powinna wynikać z potrzeb młodej osoby i kwalifikacji specjalisty.

W SPPP „TOP” wspieramy dzieci i młodzież w rozumieniu siebie, rozwijaniu zasobów i budowaniu bezpiecznych relacji.

KONTAKT

Specjalistyczna Poradnia Psychologiczno-Pedagogiczna „TOP”

ul. Raszyńska 8/10, 02-026 Warszawa

Sekretariat: 22 822 77 17

Centrala do kontaktu ze specjalistami: 22 822 36 01 • 22 822 06 11 • 22 822 60 47

E-mail: sppptop@eduwarszawa.pl

Pomoc jest bezpłatna dla osób objętych rejonem działania Poradni.